Ghi Chép Vụn Vặt

Giáng sinh năm nay, mình có hai tuần nghỉ phép.
Như một sự tình cờ, mình đến một vùng đất có tên Nadipalli, thuộc bang Andhra Pradesh, cách Bangalore khoảng 700km. Vì không có chủ định trước, nên việc đặt vé cho chuyến đi quả là gian nan hơn những gì mong đợi. Vào dịp cuối năm, người ta đua nhau đi nghỉ Noel và Tết dương lịch, và ai cũng muốn tìm cho được một chỗ để về sum họp với gia đình trong những thời khắc được cho là quan trọng bậc nhất trong năm. Để có được chiếc vé xe đò hay xe lửa, người ta phải đăng ký trước đó ba tháng. Có khi, người ta cũng đặt trước đó 3-4 tháng, nhưng số lượng người đặt quá đông, thì chỉ còn cách trông chờ vào …may rủi. Nhưng cuối cùng, qua “mai mối”, mình cũng có được một chỗ ngồi ở hàng ghế sau cùng, và tất nhiên phải trả với giá cao hơn bình thường khoảng gấp ba lần.

Nadipalli
Ấn tượng đầu tiên đập vào mắt mình khi đến vùng đất chỉ cách sân bay nội địa nổi tiếng Vijaywada khoảng 100km và thị trấn sầm uất Eluru 18km là dường như khu vực này thuộc một thế giới hoàn toàn khác biệt. Khái niệm về internet quả là quá xa lạ với người dân ở đây. Cái sim điện thoại, thường ngày mình vẫn dùng để liên lạc, thì đến đây, không có một chút gì để gọi là tín hiệu. Hai “thế giới” dường như khác biệt nhau chỉ trong khoảng cách chưa đến 20km. Đối với các linh mục đang làm việc mục vụ ở vùng Nadipalli này, mỗi khi muốn sử dụng internet, họ phải dùng đến một loại sim đặc biệt mới có thể vào internet bằng dịch vụ 2G, chậm chạp và đắt đỏ, nhưng như thế là đã khá lắm rồi. Internet ở vùng này là điều rất xa xỉ, nên chẳng mấy người sử dụng. Và điều gây bỡ ngỡ với mình hơn cả là, tuy đang vào mùa nghỉ lễ, nhưng điện sinh hoạt vẫn bị cúp đều đặn một tuần buổi sáng và một tuần buổi chiều, chưa kể đến việc thường xuyên mất điện đột ngột. Và mỗi ngày, trừ khoảng thời gian chính thức cúp điện đi, thì vẫn có không dưới 5 lần cúp điện đột xuất.
Từ thị trấn Eluru đến Nadipalli chỉ cách nhau 18km, mình có cảm giác như đang bước vào một thế giới nào đó khác hẳn với một Eluru náo nhiệt. Một ý nghĩ vụt thoáng qua, mình đang trải nghiệm một chút “nghèo” của người dân vùng đất Nadipalli thuộc xứ Ấn.
Đang ở một nơi có thể dễ dàng liên lạc qua những phương tiện máy móc và kỹ thuật hiện đại, bỗng dưng đến một nơi còn xa lạ với khái niệm này, mình như thấy có điều gì đó hụt hẫng và chỉ muốn quay trở về chỗ cũ ngay thôi. Đến lúc này, dường như mình đang lệ thuộc vào vòng xoáy của những thiết bị chăng? Những thiết bị thông tin đại chúng, đúng theo nghĩa của nó, đáng lý phải làm cho mọi người trên thế giới này thêm gần gũi hơn, mọi trái tim có thể xích lại gần nhau hơn và giúp cho tâm hồn có thể thênh thang hơn, nhưng thực tế lại không hẳn như thế. Mình tự nhủ, hay bởi mình đã bị cuốn vào thế giới thiết bị và thông tin để rồi phải lệ thuộc quá nhiều vào chúng? Thế nhưng, khi tìm hiểu, vùng Nadipalli này vẫn còn “khấm khá” hơn rất nhiều so với những vùng khác.
Về mặt lý thuyết, người ta cho rằng vấn đề giai cấp không còn trong xã hội, nhưng thực tế trong tiềm thức và cách thức ứng xử của người dân, lý tưởng này còn quá xa vời. Năm 1957, hiến pháp nước Ấn Độ đã chính thức xóa bỏ hệ thống đẳng cấp trong xã hội, nhưng dường như người ta chỉ có thể xóa được trên hiến pháp chứ chưa thể xóa được trong nếp nghĩ của con người. Tất nhiên, phần thiệt thòi luôn thuộc về những kẻ nghèo hèn và bần cùng trong xã hội, mà thành phần này lại chiếm rất đông ở Ấn độ. Vì thế, có những người nghèo đã tự nguyện “tin” vào Đức Kitô như một cứu cánh sau cùng cho cái nghèo của họ. Một số người chọn theo Kitô giáo vì nhiều lý do, nhưng lý do quan trọng hơn, đó là căn tính Kitô mới mẻ giúp họ sống cái cảm nghiệm phẩm giá được tôn trọng và được làm “người” hơn. Việc có những người Hindu từ bỏ tôn giáo của họ để tin theo Kitô giáo cũng là một trong những nguyên nhân gây xung đột sắc tộc và tôn giáo tại quốc gia Ấn Độ. Tuy nhiên, dù đã đến và hiện diện ở Ấn độ ngót 2000 năm, Kitô giáo vẫn nằm ở mức trên dưới 02% dân số toàn nước Ấn.
Đoạn đường từ thị trấn Eluru đến Nadipalli có thể được xem như vùng “đất lành chim đậu”, bởi có khoảng hơn 35 hội dòng tọa lạc hoặc đặt chi nhánh tại đây. Rất nhiều trường đại học, cao đẳng công giáo và chủng viện cũng được mở ở khu vực này. Dầu vậy, Công giáo vẫn bị xem là thứ tôn giáo ngoại lai với dân Ấn.

Điều có thể nói đến ở đây, là dân chúng rất nghèo. Ít nhất, có hơn 85% dân chúng thuộc thành phần nghèo. Nhà ở, chủ yếu làm bằng mái lá, tường đất và rất thấp, có lẽ để tránh cái nắng lên tới 46oC nóng như lửa đốt vào mùa hè. Họ sống bằng nghề trồng lúa và nông sản. Đất đai ở Ấn độ rất rộng, nhưng đất thì không sinh, còn người thì ngày càng sinh sôi nảy nở thêm. Số lượng người tăng lên thì diện tích đất canh tác sẽ giảm xuống và thu nhập cũng giảm, vì thế mà nghèo. Cái nghèo không buông tha người ở vùng đất Nadipalli này. Dù có thể nói, dân chúng ở vùng này rất nghèo, nghèo đến tận cùng trong tất cả những lầm than và vất vả thường ngày, thì nơi những con người này vẫn không ngừng gửi đến cho mọi người những sứ điệp thiêng liêng rất cao quý. Bởi nơi những tâm hồn này, cái ý thức hướng về Trời cao và hé mở cho thực tại của Trời cao soi chiếu vào rất mạnh mẽ. Cái ý thức ấy hiện diện rõ rệt nơi những con người sống ở vùng này. Cái ý thức ấy, nhiều người trong thời đại hôm nay đã đánh mất nó, để rồi cũng mất luôn những giá trị cao quý nhất của tâm hồn, và mất luôn cả những gì giúp tâm hồn thênh thang, nâng tâm hồn lên cao để yêu mênh mông vô tận.

Giáo xứ Nadipalli
Nơi mình đến là một giáo xứ đã được hình thành cách nay hơn 25 năm, mang tên “Holy Trinity Church” do các linh mục Thừa Sai Đức Tin của Tỉnh Dòng Ấn Độ lập nên. Có khoảng 600 gia đình công giáo sống rải rác khắp trong vòng bán kính khoảng 25 km. Vì thế, ngoài nhà thờ giáo xứ, còn có thêm 13 nhà nguyện nhỏ giữa mỗi làng, mỗi nhà nguyện rộng khoảng 60 đến 80 m2, chứa được tối đa gần 100 người. Mỗi tuần, các linh mục sẽ thay phiên nhau đến các nhà nguyện này để dâng thánh lễ cho giáo dân, bởi họ không có phương tiện để đến nhà thờ giáo xứ. Do đó, nhà thờ giáo xứ, tuy chỉ chứa được tối đa khoảng hơn 250 người, nghiễm nhiên trở thành nhà thờ chính, mà dân chúng gọi là “nhà thờ chính tòa”. Có 3 dịp trọng đại trong năm, giáo dân khắp nơi sẽ quy tụ về “đại giáo đường” để tham dự thánh lễ. Đó là lễ Phục sinh, Giáng sinh và Năm mới. Mình đến vào dịp cuối năm, nên có dịp tham dự 2 đại lễ: Giáng sinh và Năm mới tại “nhà thờ chính tòa”.

Lễ Giáng sinh
Lễ Giáng sinh được ấn định cử hành lúc 22h30, nhưng cuối cùng, phải đợi đến 23h50 mới được cử hành vì giáo dân đến trễ. Tuy là dịp đại lễ tại “nhà thờ chính tòa”, giáo dân tham dự cũng chỉ khoảng hơn 200 người, bởi “nhà thờ chính tòa” rất hoành tráng theo kiến trúc tây Phương thì ở đấy, nhưng dân chúng chỉ muốn chen chúc nhau ở chỗ khác bình dị và có vẻ tầm thường hơn, nhưng lại gần gũi và thân mật với họ hơn. Đó là ngôi nhà nguyện đơn sơ ở giữa ngôi làng nhỏ bé và nghèo nàn của họ. Họ muốn cảm nghiệm sự liên đới với một Thiên Chúa gần gũi, cận kề với họ ngay trong đời thường, chứ không chỉ vào những dịp lễ hội nguy nga.

Mình không đề cao cái nghèo, cũng không cổ xúy nghèo, nhưng dường như, giữa tất cả những gì quá đỗi bình dị ấy, có một cái gì đó nổi lên, và con người từ khắp các ngõ ngách của ngôi làng tuôn đến, bởi họ cảm nhận một thứ ánh sáng ấm áp tỏa ra từ nơi ấy và từ nơi sâu thẳm tâm hồn họ, có lẽ vì lý do Trời và Đất ở trong họ một cách thân mật và gần gũi, dù họ không mấy ý thức về điều đó. Họ muốn tìm thấy bí quyết của niềm an vui chân thực giữa những gì thân cận với họ. Có lẽ, trong nếp nghĩ đã ăn sâu vào tiềm thức, họ không muốn hình thức phượng tự cách rầm rộ ở những ngôi thánh đường nguy nga, cao vút trong khi đời sống thường ngày lại quá nghèo nàn, tả tơi. Nếu có, mình nghĩ rằng, chắc họ muốn tìm thấy và lưu lại một chút dấu ấn nào đó thiêng liêng hơn trong tâm hồn. Với họ, có lẽ điều quan trọng hơn cả là sự ý thức về Đấng Tối Cao, và những cố gắng vượt lên bản thân để tìm giải thoát. Mình chợt nghĩ đến sự cần thiết nơi việc nhập thể của Đạo vào văn hóa dân tộc, đem đạo vào đời, hơn là chỉ chú trọng và dừng lại ở những con số người được rửa tội, dẫu những con số kia là cần thiết. Chính Giêsu xưa kia không đề cao cái nghèo, đã đến và sống giữa những người nghèo, đã muốn làm người và sinh ra ở giữa những người nghèo đó thôi. Không những thế, Giêsu còn dám “la cà”, lân la trò chuyện và tiếp xúc với những kẻ bị cho là dân ngoại, là thành phần bên lề xã hội Do Thái nữa.

Lễ đầu năm mới
Người Công giáo Ấn nói riêng và người dân Ân nói chúng, ăn mừng năm mới vào Tết dương lịch. Trước cổng “nhà thờ chính tòa”, kể cả cổng nhà dân chúng được trang trí bằng những cây chuối xanh non, tượng trưng cho điều mới mẻ của năm mới. Hễ ai bước qua cổng có trang trí bằng những cây chuối xanh tươi, kẻ ấy đang bước vào bằng những bước chân hoàn toàn mới mẻ. Điều đó cũng có nghĩa là tất cả những gì thuộc về năm cũ đã được giũ bỏ lại phía sau để đi vào thế giới mới của năm mới. Chưa hết, sau thánh lễ giao thừa ở “nhà thờ chính tòa”, một hình người nộm được treo lên thân cột, tượng trưng cho năm cũ được đốt đi để chào đón năm mới. Trên hình người nộm có ghi câu “Good bye 2012”. Nghi thức này phải do chính tay linh mục quản xứ thắp lửa. Trong dịp lễ đầu năm này, họ mang hoa quả và nông sản đến đặt dưới chân bàn thờ, tượng trưng cho “của lễ đầu mùa” được dâng lên, cùng với hy tế mà vị chủ tế cử hành để tạ ơn Đấng Tối Cao và để cầu an cho năm mới. Một hình ảnh quá đỗi huyền diệu! Mình chợt liên tưởng tới hình ảnh của câu nói “Eka eva Yajũa – chỉ có một Hiến tế duy nhất!”, gom góp trong đó những vất vả, khó nhọc, lao công, cùng với những buồn, vui của kiếp người, tất cả được kết tụ và đặt trên đĩa thánh cuộc đời để rồi tất cả trở thành một hiến lễ tạ ơn dâng lên Đấng Hóa Công của vũ trụ và thời gian. Hình ảnh đẹp quá đi chứ!

Có người mang đến hai buồng chuối chín rất đẹp. Có người mang đến hai bao lúa được đóng chặt, đầy tràn. Mình nghĩ gia đình này khá giả hơn. Có người thì mang đến một nải chuối, cũng đặt dưới chân bàn thờ, miệng lâm râm cầu khẩn điều gì đó mình không hiểu. Hình ảnh này làm mình liên tưởng đến hai đồng xu của bà góa nghèo trong Tin mừng. Có một trường hợp đặc biệt hơn. Hai phụ nữ, một đã lớn tuổi và một còn trẻ tay bế đứa con đến xa xa trước bàn thờ, miệng lẩm nhẩm cầu kinh, ánh mắt như bừng sáng lên và hướng về xa xăm. Sau đó, người phụ nữ trẻ trao đứa bé cho người phụ nữ lớn tuổi (có lẽ là bà ngoại của cháu bé) và đem đặt dưới chân bàn thờ, miệng lâm râm khấn vái không ngơi. Sau đó bế cháu bé lên đem trả lại cho người phụ nữ trẻ.
Họ muốn dâng lên lời tạ ơn mà chẳng có gì để dâng, đành dâng lên “tặng vật” quý giá nhất là chính giọt máu họ cưu mang, chính đứa con thân yêu của họ, để được chúc phúc và cầu an.

Phải nói rằng người dân Ấn rất sùng đạo. Phía trước “nhà thờ chính tòa” có đặt hai bức tượng lớn, một bức tượng Đức Maria bế xác Chúa Giêsu và một bức tượng thánh giá chịu nạn. Nếu đang trên đường chạy xe đi làm, hoặc bất cứ đi đâu, khi đi ngang qua nhà thờ, họ đều dừng lại, xuống xe, cúi chào một cách kính cẩn và dâng một lời kinh rồi đi tiếp, với hy vọng những lời thân thưa đơn thành kia sẽ vang vọng, và thấu tới trời xanh; đồng thời hy vọng những “bụi trần” giữa cuộc đời sẽ được cuốn đi, để lòng thanh thản, để có thể nhìn thẳng về tương lai đang chờ phía trước. Bất kể buổi sáng hay buổi chiều, ban ngày hay ban đêm, họ đều làm như thế. Ban đêm, có những gia đình thắp những bát đèn nhỏ được nung bằng gạch có đổ dầu và bấc nổi, đem đến đặt dưới chân những bức tượng ấy. Họ yên lặng trước những bức tượng rất lâu. Nhìn từ xa, chỉ có thể thấy như những đốm vàng nho nhỏ, lấp lánh. Cảnh tượng rất trang nghiêm và huyền bí. Họ đứng im, bất động, mắt như chìm đắm vào những ánh đèn mập mờ, vô định kia.
Trong cái huyền ảo đó, chẳng còn giai cấp, chẳng còn phân biệt giàu nghèo. Tất cả như đang chan hòa trong một thế giới nhiệm mầu, lung linh. Quả thực, đời người có chăng, cũng chỉ là một ánh đèn giữa đêm khuya, mênh mông, vô tận, với một lượng “nhiên liệu” nhất định vừa đủ thắp sáng chừng 100 năm.
Khi còn sống đã không muốn nhìn mặt nhau, thì mai kia trên thiên đàng sẽ nói gì với nhau về những tháng ngày ở thế gian này.

Nhìn vào những khoảnh khắc linh thiêng nơi những tâm hồn mộ đạo đó, mình có cảm nhận như cuộc sống xung quanh đã lùi ra thật xa để nhường chỗ cho một “cảnh giới khác hẳn” đang hiển hiện mà đôi khi mình chẳng thể hiểu được. Giữa cái im lặng và thinh không ấy, mình có cảm giác rằng, phía sau những cử chỉ bất động, đăm chiêu nơi con người kia là những ánh mắt hướng về xa xăm, đang gửi hồn vào Thực Tại mênh mang để rồi tan biến mất giữa vô biên, vô tận.
Có lẽ, đối với họ, cầu nguyện thì quan trọng hơn là lý luận. Có lẽ, họ chẳng thể định nghĩa được cầu nguyện là gì hay có bao nhiêu loại hình cầu nguyện, nhưng họ biết nếu không thực hành cầu nguyện, tâm hồn sẽ ra khô héo. Vì thế, họ thành tâm câu nguyện liên lỉ. Họ cầu nguyện, bởi đơn giản là cầu nguyện thì toát lên một thứ hương vị ấm áp. Cầu nguyện có thể làm cho các tâm hồn xích lại gần nhau để có thể rung cảm với nhau trong những giai điệu của yêu thương, đồng cảm, và san sẻ. Một khi những con tim đã có thể rung cảm với nhau, thì tình người ắt hẳn sẽ dâng trào, và tâm hồn cũng sáng lên, cũng thơ thới, thênh thang, như lời của đại văn hào thế giới Rabindranath Tagore đã từng cảm nghiệm, rằng:

Bạn có nghe tiếng chân Ngài (Chúa) vẫn bước
Từng phút giây, năm tháng, từng thời.
Ngày lại đêm, Ngài vẫn bước không ngơi
Tôi theo dõi và tôi lên tiếng hát
Trên lối nhỏ rừng sâu hè chói nắng,
Hay trong đêm u ám của mùa mưa,
Hay xe mây khi sấm dội bao la:
Tôi ca tụng bằng lời ca muôn điệu.
Sầu lại sầu dù bao nhiêu chồng chất,
Gót chân Ngài nhấn nặng xuống tim tôi;
Nhưng một khi vừa chạm tới kim hài,
Lòng tôi bỗng dào lên bao sinh thú.
Tia sáng đầu tiên hãy loé lên,
Gieo trong tôi niềm vui sướng rộn ràng.
Khi tia mắt (Ngài) dừng trên tôi âu yếm:
Xin cho tôi trở về ngay với Chúa
Lúc sáng về tôi trở lại với tôi.

(Rabindranath Tagore – Chắp tay cầu nguyện-Giataanjali)

Cá Cơm

Advertisements

About Cá Cơm

"Kẻ sống có lý tưởng là kẻ dám bước đi một mình, và trái tim dám mở ra cho tiếng gọi phía trên cao"
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s