HỒN NHIÊN THEO LÃO GIÁO

562802_196921083755618_100003131836560_304649_2024565583_n

Xuất hiện trong dòng chảy nhộn nhịp nơi phương trời Á Đông, rồi biến mất hun hút vào cõi tịch lặng của rừng sâu và không để lại dấu vết, Lão Tử như một vì sao sáng chói, tiêu biểu cho tinh thần vô vi thanh tĩnh, hòa tan trong thiên nhiên, vũ trụ của người dân gắn bó với nền nông nghiệp lúa nước. chỉ vỏn vẹn khoảng 5.000 từ trong cuốn Đạo Đức Kinh, Lão Tử đã để lại cho hậu thế nhiều giá trị cao quý, mà đến nay (tức hơn 2.000 năm), nó vẫn còn lưu lại nhiều dấu ấn sâu đậm trong tâm thức của những người Á Đông. Một trong những giá trị lớn của Lão giáo là sống hồn nhiên, sống vô vi.

Có lẽ, cốt lõi huyền nhiệm của lối sống hồn nhiên ấy được thể hiện qua chữ VÔ. Đó là “vô ngôn”, “vô thanh”, “vô phân biệt”, “vô danh”, “vô kỷ”, …

Nếu đem so sánh với Nho giáo “hữu vi xuất thế”, thì Lão giáo lại chủ trương một lối sống “vô vi xuất thế”, để có được, cảm được sự lung linh đến kỳ diệu của làn khói trắng trong sớm mai, của “đóa huệ” phất phơ ngoài đồng (nhưng lại cao trọng hơn áo choàng của Salomon gấp bội); hay có thể cảm thấu, hòa điệu cùng dòng chảy biến dịch sống động nhưng lặng thầm và giản dị của cuộc sống, của thiên nhiên, của vũ trụ.

Quả đúng như sự tôn phong của người đời dành cho Lão Tử chức “Thái Thượng Lão Quân”, bởi một tinh thần trong sáng, thánh thiện, mà ta có thể cảm cảm được nơi gió trăng, mưa nắng, cây lá, núi sông, hay nơi một bé thơ. Nơi ấy, Lão giáo cho thấy chẳng có ôtn ti, chẳng gắng gỗ, chẳng tác ý, “Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu; Thánh nhân bất nhân, dĩ ách tính vi sô cẩu” (Đạo Đức Kinh 2).

Lối sống hồn nhiên của Lão giáo còn là lối sống vô vi thanh tĩnh để tìm an vui, hạnh phúc cho đời, cho người. Đó là lối sống đơn sơ, giản dị, thấp kém, thua thiệt, … “Thánh nhân xử vô vi chi sự, hành bất ngôn chi giáo” (ĐĐK 2). Làm mà xem như là không làm, làm tất cả mà cũng không làm gì cả. Sống giữa cuộc đời bon chen mà “vô vi vô sự”, làm mọi sự giữa đời bằng cái tâm hồn nhiên của trẻ thơ, “Đạo thường vô vi nhi vô bất vi” (ĐĐK 37).

Sống hồn nhiên theo Lão giáo, thì cứ như kẻ ngu, kẻ khờ, kẻ thua, kẻ thấp, chẳng đấu tranh, chẳng lưu danh, chẳng học hành (Tuyệt thánh, khí trí, ĐĐK 19), chẳng bon chen, chẳng thăng tiến. điều này hoàn toàn trái ngược với người đời bình thường, sống là phải “lưu danh thiên cổ”.
Lão giáo chủ trương “Thiện thượng nhược thủy” (ĐĐK 2), “Vi thiên hạ khê” (ĐĐK 28), “Vị thiên hạ cốc” (ĐĐK 2), “Bất tranh nhi thiện thắng” (ĐĐK 73). Lối sống này giống như lối sống của trẻ con, như nông dân, như khe nước, như bóng đêm, chẳng giỏi giang, chẳng hơn thua, chẳng lanh lợi tinh khôn, chẳng khéo léo mà chỉ là kẻ ngố, kẻ ngáo, kẻ độn, ngu ngơ, khờ khạo giữa cuộc đời khôn ngoan lanh lợi. Bởi lẽ, ông đã cảm nghiệm được cách thâm sâu rằng “Tự căng giả, bất trường; bất tự căng, cố trường” (ĐĐK 22). Vì thế, để có lối sống hồn nhiên, thì càng ngày phải trở nên vô vi, vô chấp. bởi càng hữu vi, càng thất bại, càng nắm giữ, càng đánh mất (Vi giả bại chi, chấp giả thất chi, ĐĐK 65).
Một lối sống hồn nhiên theo Lão giáo cũng còn là lối sống “Tuyệt thánh, trí khí” (ĐĐK 19), “Tuyệt học vô ưu” (ĐĐK 20), và trở về “Vi thiên hạ cốc thường đức nãi túc, phục quy ư phác” (ĐĐK 28). Bởi lẽ, “Tri giả bất bác, bác giả bất tri, thánh nhân bất tích” (ĐĐK 81).
Bàng bạc khắp 81 chương Đạo Đức Kinh của Lão Tử là một tinh thần vô vi, phóng khoáng, hồn nhiên, buông xuôi tất cả, dẹp bỏ tất cả để huyền đồng với Đạo; im lặng tuyệt đối để hòa cùng Đạo. sự im lặng tuyệt đối và trọn vẹn này không phải là “bất ngôn”, cũng chẳng phải là “Hy ngôn tự nhiên”, mà có lẽ nên hiểu theo sự hồn nhiên của Lão giáo là lòng không phân biệt, không quan trọng học hành, hiểu biết, trở nên như trẻ thơ, mộc mạc tự nhiên, không nhân nghĩa, không trách nhiệm, không đấu tranh, không căng thẳng; sống như khe nước, như hang sâu. Bởi lẽ, biển khôn khi thâu tóm hết mọi hang hóc, ngõ nhánh của các con sông, con suối là vì biển ở thấp hơn, sâu hơn.

Advertisements

About Cá Cơm

"Kẻ sống có lý tưởng là kẻ dám bước đi một mình, và trái tim dám mở ra cho tiếng gọi phía trên cao"
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s